Lòng Tham

Gã Siêu

Đang ngồi ngáp vặt, bỗng gã vớ được bài thơ “ Hôm qua em đi sốp-ping” của Hí Yêu, được nhái theo bài “Đi chùa Hương” của Nguyễn Nhược Pháp:


- Hôm qua đi shopping,

Trời vừa rạng bình minh.

Em thức dậy trang điểm,

Soi gương cũng…ưa nhìn.


Rủng rỉnh cái hầu bao,

Em diện thật mốt vào.

Quần áo toàn “hàng độc”,

Kém gì các ngôi sao.


Đường đến shop xôn xao,

Người mua bán mời chào.

Gặp một chàng tốt mã,

Nhìn em, rồi “kết” nhau.


Em đi, chàng theo sau,

Em vào shop hơi lâu.

Lựa toàn đồ cao cấp,

Thầm nghĩ: chàng có giàu?


Chợt chàng bỏ đi mau,

Em chả hiểu gì đâu.

Hàng em chưa thanh toán,

Chả nhẽ chàng…không giàu?


Đọc xong bài thơ này gã bỗng nghiệm ra rằng: Trong những năm gần đây phe đờn bà con gái bỗng dưng mang thêm trong người một thứ máu được gọi là máu “sốp-ping”, mắc thêm cho mình một thứ hội chứng được gọi là “hội chứng siêu thị”, và tập thêm cho bản thân một thói quen được gọi là thói quen mua sắm.

Thực vậy, hễ rảnh rỗi là họ bèn rủ nhau đi siêu thị, vừa được thưởng thức cái không khí mát rượi từ những chiếc máy lạnh tỏa xuống, vừa được ngắm nhìn những mặt hàng với đủ mọi thứ mẫu mã.

Hễ thấy chương trình khuyến mãi ở nơi nào, lập tức họ kéo nhau tới đó, mua sắm đủ mọi thứ lỉnh kỉnh. Mua từ những cái cần thiết tới những cái dư thừa vô tích sự. Sắm cho đến khi không còn một “đồng tiền chì” dính túi, bất đắc dĩ phải ra về mà đôi mắt vẫn còn thèm thuồng và cõi lòng vẫn còn tiếc ngẩn tiếc ngơ…

Thật tội nghiệp cho những anh bồ, phải đau xót dốc những đồng bạc cuối cùng trong hầu bao, để mà thanh toán. Đồng thời cũng thật tội nghiệp cho những anh chồng, phải lẽo đẽo theo vào và khệ nệ bước ra, mồ hôi mồ kê chảy xuống đầy mặr ròng ròng. Phe đờn ông con giai chỉ còn nước thở dài thườn thượt và mặt mũi bỗng trở nên ủ dột như bánh bao chiều.

Hiện tượng đi sốp-ping hay đi siêu thị này đã làm cho gã nhớ tới một vài sự kiện đáng buồn đã xảy ra, mà báo Tuổi Trẻ Cười đã từng đăng tải:

Cách đây mấy năm, bà giám đốc công ty bia Huế, đang thời kỳ ăn nên làm ra, phất lên trông thấy, tiền bạc rủng rỉnh…nhân chuyến xuất ngoại, bà vào liền siêu thị ở Bangkok Thái Lan, nhưng lại chôm của người ta cặp kính trị giá xêm xêm 300 đô Mỹ.

Bị bảo vệ túm được, thay vì cúi đầu nhận tội, rồi trả lại là êm, đằng này bà tưởng chức giám đốc của xứ Việt ta to cỡ…ông Trời, khiến bảo vệ xứ họ nghe xong liền bị té xỉu, nên bà mới cãi chày cãi cối, tưởng họ sẽ tin rằng mình đây là “quan thanh bạch”.

Thấy bà ta già mồn, họ bèn giữ lại. Vừa bị ra tòa, vừa phải bồi thường, nhưng cái mất lớn nhất của bà là mất danh dự, mất niềm tin…Và cái nhục nhất là bà quên mất cả quốc gia quốc thể, cứ khăng khăng bảo rằng mình vô tội theo kiểu “lý sự cùn”. Cặp kính thì bé mà chức giám đốc thì to, cuộc trao đổi này quả là không ngang giá đối với một nhà kinh doanh có tên tuổi.

Liền sau biến cố trên, một chị Thành đoàn sang Singapore để học tiếng Anh, cũng vào siêu thị và cũng đã “cầm nhầm” một món đồ trị giá 300 đô Singapore.

Và cách đây không lâu, tôi ghé một siêu thị để mua sắm. Đang lúc say sưa ngắm nhìn hàng hóa, tôi nghe tiếng ồn ào nơi quầy thực phẩm. Chạy vội ra, tôi thấy bảo vệ siêu thị đang dẫn độ một chị bụng bầu vào phòng riêng. Tò mò, tôi níu áo một bà để hỏi. Bà ta trả lời:

- Mẹ này nhè lúc mọi người không để ý, bèn chôm luôn chai rượu ngoại cho vào…ống quần. Bị bảo vệ bắt cũng đáng đời, rõ đồ tham lam.

Báo “Tuổi Trẻ Cười” cũng đã ghi lại những lời bình luận và phê phán về những sự việc kể trên.

Kẻ cảm thông thì bảo:

- Đàn bà phải đối mặt với cuộc sống vật chất cụ thể hơn đàn ông. Họ có ý thức chắt chiu, nhặt nhạnh.

Người tức giận thì kết án một cách gay gắt và phát biểu một cách cay cú:

-Đàn bà là động vật có tính tham lam. Bởi thế, các chàng trai chỉ cần có xe xịn, bộ vó hợp thời trang, dẫn các “ẻm” vô nhà hàng sang trọng mấy lần là “đổ” lăn long lóc...

Trong tiếng Pháp, người ta dùng từ “cleptomanie” để chỉ cái tính, cái thói, cái tật ăn cắp.

Có những người, tiền bạc không thiếu nhưng vẫn cứ thích ăn trộm ăn cắp, dường như họ không thể nào chống lại cái khuynh hướng điên khùng này, cũng như không thể nào vượt thắng được những cơn cám dỗ mạnh mẽ ấy. Và thiên hạ cho đó là một chứng bệnh, một sự lệch lạc về tâm lý.

Tuy nhiên, theo gã nghĩ tất cả những sự việc đáng tiếc đã xảy ra chỉ vì lòng tham không đáy của mình, chứ bệnh hoạn hay lệch lạc tâm lý chẳng là bao.

Sách Cổ Học Tinh Hoa kể lại rằng:

Nước Tần có kẻ hiếu lợi, một hôm ra chợ gặp cái gì cũng lấy. Anh ta nói:

- Cái này tôi ăn được, cái kia tôi cũng dùng được.

Lấy rồi đem đi. Người ta theo đòi tiền, thì anh ta bảo:

- Lửa tham nó bốc lên làm mờ cả hai con mắt. Bao nhiêu hàng hóa trong chợ, tôi cứ tưởng của tôi cả, không còn trông thấy ai nữa. Thôi, các người cứ cho tôi, sau này tôi giàu có, tôi sẽ đem tiền trả lại.

Người coi chợ thấy anh ta càn dở, đánh cho mấy roi, bắt của ai phải trả lại cho người ấy. Cả chợ cười ồ. Nhưng anh ta quát mắng:

- Thế gian còn nhiều kẻ ham lợi, thường dùng trăm phương ngàn kế ngấm ngầm lấy của người. Ta đây tuy thế, song lấy giữa ban ngày, so với những kẻ ấy thì lại chẳng hơn ư? Các ngươi cười ta là các ngươi chưa nghĩ kỹ!

Người kể lại câu chuyện trên, đã thêm vào một lời bàn như sau: “Kẻ thấy của liền tối mắt, tham vàng bỏ nghĩa, thì dù ít dù nhiều cũng đều đáng khinh. Song đem những kẻ tai to mặt lớn, vì ham mê phú quí mà lừa thầy phản bạn, hại ngầm đồng bào, so với những quân cắp đường cắp chợ giữa ban ngày để nuôi miệng, thì tội đáng nặng hơn biết bao nhiêu. Thế mà trách đời chỉ biết cười chê những quân trộm vặt, chứ không biết trừng trị những kẻ đại gian đại ác”.

Đúng thế, qua những tin tức nhận được, gã thấy có những vị quan tham đã nuốt trửng hàng tỷ bạc của dân của mước, bằng những hành động tham nhũng hay nhận của hối lộ, để rồi cuối cùng đã nằm bóc lịch trong chốn lao tù, kết thúc một cuộc đời đã từng vang bóng một thời.

Theo định nghĩa, tham là ham muốn thật nhiều cho riêng mình, bất kể danh dự và liêm sỉ. Phải làm mọi cách để vơ vét về, cho dù có đạp lên người khác hay vùi dập họ xuống tận bùn đen, thậm chí còn lấy đi cả chém cơm manh áo của những người nghèo hèn, thấp cổ bé miệng.

Tiền bạc nhiều khi đã che kín đôi mắt và làm mờ cả lương tâm, để rồi người ta sẵn sàng lừa thay phản bạn, coi tình ngthĩa nhẹ như…lông hồng, chẳng cón tí “gờ-ram” nào cả,

Truyện kể lại rằng: Vua Hàm Nghi chống Pháp không lại, phải bỏ kinh thành chạy vào rừng, truyền hịch cần vương đi khắp nơi. Từ tháng 5 năm 1885 tới tháng 6 năm 1888, ròng rã hơn 3 năm, ngài cùng bầy tôi trung thành, lặn lội trong rừng sâu nước độc, để tránh những cuộc lùng bắt của quân Pháp.

Dần dần vì quá cực nhọc và đói khát, các bầy tôi tòng vong cũng bỏ ngài mà trở về đầu hàng quân Pháp, đến nỗi Tôn Thất Thuyết, người chủ động cuộc chống Phàp, cũng viện cớ sang Tàu cầu viện, rồi đi luôn. Chỉ còn Tôn Thất Thiếp (con của Thuyết) vẫn một lòng theo ngài cách trung thành. Trong khi đó, quân Pháp treo giải thưởng thật hậu cho ai chỉ được tông tích nhà vua, hoặc bắt ngài đem nộp.

Trương Quang Ngọc, một thổ tù người Thượng, đang chứa vua trong nhà, nghe được tin chính phủ bảo hộ treo giải thưởng to, liền đích thân đến báo tin cho đại tá Boulangier và dắt viên sĩ quan này về nhà. Vua Hàm Nghi thấy vậy liền mắng:

- Thằng Ngọc, mày hãy giết tao đi, còn hơn đem nộp tao cho Pháp.

Vì thế, người đời mới có câu:

- Tham vàng bỏ nghĩa.

Cũng vì lòng tham mà nhiều kẻ giăng bẫy và cũng vì lòng tham mà khối người sập bẫy. Bằng chứng là những vụ giật hụi, bể nợ lên tới tiền tỷ xảy ra như cơm bữa tại Việt Nam. Kẻ đi vay thì muốn xơi tái tiền bạc của người cho vay. Còn người cho vay thì ham lãi xuất cao, để rồi cuối cùng kẻ đi vay thì cao chạy xa bay, còn người cho vay thì dở mếu dở khóc.

Nếu chịu khó phân tích, gã sẽ thấy được rằng: Phàm đã là người, thì ai cũng có máu tham trong mình. Kẻ nhiều người ít, bởi vì khi đã cầm cuốc, thì ai mà chẳng cuốc vào. Ăn thua là mình có quản lý chặt chẽ được cái lòng tham ấy hay không?

Hơn thế nữa, lòng tham thì không đáy theo kiểu đứng núi này trông núi nọ, được voi đòi tiên, đồng thời lại còn được liên tục phát triển qua nhiều lãnh vực khác nhau. Người ta không phải chỉ tham tiền tham bạc, tham của cải vật chất, mà còn tham nhiều thứ lỉnh kỉnh khác nữa.

Thế nhưng, một khi đã rơi vào cái “quĩ đạo của lòng tham”, chắc chắn thế nào cũng sẽ phải ngậm đắng nuốt cay, cúi mặt lãnh đủ những hậu quả thảm khốc của nó, như người xưa đã bảo:

- Lòng tham không đáy, cái họa tày trời.

Ngoài chuyện tham tiền bạc của cải vật chất như đã trình bày, gã xin đưa ra một vài loại tham thông thường cùng với những hệ lụy kèm theo.

Thứ nhất là…tham ăn.


Ai trong chúng ta cũng đã từng hơn một lần kinh nghiệm về chuyện này. Vớ được một món khoái khẩu nào đó, ta liền xơi cho đầy cái bao tử, ta liền ních cho chặt cái dạ dày, để rồi đang đêm bị Tào Tháo rượt, chạy có cờ, hay nằm ôm bụng đau quằn đau quại mà rên lên:

- Ứ hự.

Chính vì thế, người Tàu đã từng đề cao cảnh giác:

- Nhân tham tài nhi tử, điểu tham thực nhi vong. Có nghĩa là người tham tiền mà chết, chim tham ăn mà toi mạng.

Còn cha ông chúng ta thì khuyên nhủ:

him tham ăn sa vào vòng lưới,

Cá tham mồi, mắc phải lưỡi câu.

Ai ơi, nên phải nghĩ sâu,

Noi gương chim cá mai sau răn mình.

Nói tóm lại, đúng như tục ngữ đã xác quyết:

Tham thực cực thân.

Thứ hai là..tham sắc.


Đó là đam mê sắc đẹp của phe đờn bà con gái, say đắm chuyện tình dục. Sự mê đắm quá độ này thường dẫn tới hai hậu quả thảm khốc.

Trước hết, bản thân sẽ mắc phải những chứng bệnh hiểm nghèo.

Ngày xưa, người ta đã viết về vua Lê Long Đĩnh, còn được gọi là “Lê Ngọa Triều” như sau:

Long Đĩnh là một ông vua bạo ngược và hiếu sát nhất trong lịch sử nước ta. Cái ác của Long Đĩnh sánh tựa Kiệt Trụ bên Tàu. Sau khi lập nưu ám sát anh rồi, lên làm vua Long Đĩnh thường lấy sự giết người làm trò chơi. Khi thì Long Đĩnh sai lính quấn cỏ tẩm dầu quanh mỗi tù nhân, rồi châm lửa đốt sống như bó đuốc. Khi thì treo tội nhân trên cây, rồi sai người đốn cây cho đổ mà chết. Khi thì bỏ người vào sọt, rồi đem thả xuống sông cho sặc nước mà chết. Có khi bắt nhà sư quì xuống, để mía trên đầu mà róc vỏ, đôi khi giả vờ lỡ tay cho dao bổ vào đầu nhà sư, rồi lấy làm thích chí và vỗ tay cười ngặt nghẹo.

Lúc còn sống vì quá hoang dâm, tửu sắc nên mắc bệnh, phải nằm mà coi triếu, nên người thời bấy giờ mới gọi là “Ngọa triều đế”.

Ngày nay, không thiếu gì những người cũng vì tham lam chuyện…ấy, nên đã mắc phải căn bệnh thế kỷ, căn bệnh sida, căn bệnh aid…khiến cho tương lai bị khép lại và cuộc đời bị tắc nghẽn.

Tiếp đến, vì đam mê sắc dục, dính dáng vào những chuyện tình cảm lem nhem mà tiêu ma tất cả sự nghiệp, mình đã chắt chiu vun trồng trong bao nhiêu năm tháng.

Ngày xưa, người ta đã nói nhiều về vua Kiệt và vua Trụ, là hai ông vua tàn bạo và hoang dâm.

Vua Kiệt là vị vua cuối đời nhà Hạ. Lúc còn hùng mạnh, đã đem bình đi đánh họ Hữu Thi. Họ này thất thế chịu thua, bèn dâng nàng Muội Hỉ. Kể từ ngày đó, vua Kiệt đâm ra mê say Muội Hỷ, bỏ bê việc triều chính, ăn chơi trác táng, mua vui với nàng trong những cuộc hoan lạc thâu đêm suốt sáng. Sau bị Thành Thang cướp mất nước.

Còn vua Trụ là vị vua cuối đời nhà Ân, đam mê nàng Đắc Kỷ, giết hại trung thần, hoang dâm vô độ, sinh linh ca thán. Sau cũng vì Đắc Kỷ mà bị tan tành sự nghiệp, như cụ Nguyễn Đình Chiểu trong tác phẩm “Luc Vân Tiên” đã diễn tả:

- Ghét đời Kiệt, Trụ mê dâm,

Để dân đến nỗi sa hầm sẩy hang.

Ngày nay, không thiếu gì những vị tai to mặt lớn, dính dáng vào những chuyện tình cảm lem nhem mà bị thân bại danh liệt. Tổng trưởng chiến tranh của Anh Quốc ngày nào mất chức vì lẹo tẹo với cô gái Christine Keller. Tổng thống Clinton nước Mỹ suýt đo doong vì những liên hệ ngoài luồng với cô nữ tập sinh Monica…

Sau cùng là…tham quyền.


Danh vọng, địa vị và quyền lực được sánh ví như một chiếc ghế. Và chiếc ghế này đã hấp dẫn đối với nhiều người, khiến họ dồn mọi thời giờ, bỏ ra mọi công sức, vắt tay lên trán để moi cho ra mọi phương thế, kể cả những phương thế độc ác, dã man và bất chính, như thanh toán kẻ địch và khử trừ đối phương, cố gắng leo lên chiếc ghế cho bằng được.

Và khi đã ngồi vào được chiếc ghế, thì lại phải cố gắng tạo thêm vây cánh, lập thêm phe nhóm để củng cố cho chiếc ghế được vững chắc và mình sẽ ngồi được lâu dài hơn, không chừng lại được truyền từ đời bố đến đời con, hay dừ đời anh đến đời em, bỏ ngoài tai những lời kết án cho mình là độc tài, là gia đình trị…

Thế nhưng, danh vọng, địa vị và quyền lực là như của đồng lần thiên hạ tiêu chung. Nó được chuyển từ tay người này sang tay người khác. Có khi chỉ vì một biến cố, một sự kiện mà hôm qua mình đang còn được hoan hô, thì hôm nay đã bị đả đảo, Hôm qua mình đang lên voi, thì hôm nay đã bị xuống chó. Hôm qua mình là người có công với đất nước, thì hôm nay đã trở thành kẻ mắc tội đối với đồng bào của mình.

Sau khi đã tán hươu tán vượn về những chuyện cũ và chuyện mới, chuyện đông và chuyện tây, gã xin trở về với điểm xuất phát, đó là lòng tham.

Lòng tham cũng là một yếu tố thuộc con người. Vì thế, chúng ta cần phải được giáo dục, cần phải được rèn luyện về phương diện này, để trở thành những người có bản lãnh, thắng vượt được những cám dỗ của lòng tham, cũng như biết tôn trọng đức công bằng trong cuộc sống thường ngày, nghĩa là dứt khoát không lấy cái không phải là của mình và phải hoàn trả cho người khác cái của họ.

Việc giáo dục và rèn luyện này phải được bắt đầu từ khi còn tấm bé, ngay trong bầu khí gia đình, bởi vì gia đình chính là mái trường đầu tiên dạy cho chúng ta những bài học làm người.

Một đứa bé giật đồ chơi của bạn, người mẹ thay vì khen nó lanh, thì hãy nó phải xin lỗi. Một em nhỏ lượm được tiền người khác đánh rơi, người mẹ thay vì khen nó khôn, thì hãy bắt nó phải trả lại cho khổ chủ mà nó đã biết….Làm như vậy đứa bé sẽ dẹp bỏ được phần nào lòng tham của mình và sau này nó sẽ không trở thành một tên trộm, chuyên môn chôm chỉa của người khác, bởi vì:


- Ăn cắp quen tay,

Ngủ ngày quen mắt,

Ăn vặt quen mồm.