Vượt biên lần 1 và ...thất bại

Văn Long

Cùng một kiếp người (Phần 1)


Cám ơn các đấng sinh thành đã sinh ra các con.



Hồi tưởng lại chuyến đi thất bại đáng nhớ ngay trước chuyến đi cuối cùng. Cũng lo âu, cũng đoạn đường như đã nói ở trên, tàu mình đã ra khỏi cữa sông Tiền một ngày thì bánh lái tàu bị sút ra nhưng nhờ dây xích bằng sắt giữ lại nên không bị mất. Trời mưa và sóng lớn nên không ai chịu lặn xuống để gắn lại bánh lái, cuối cùng có một người, nếu mình không lầm đó là anh Tý chủ một tiệm vàng bên chợ Bà Chiểu, lặn xuống nhưng không gắn lại được vì sóng lớn, phải chờ biển bớt động mới gắn lại. Sau một đêm mưa to gió lớn, chiếc ghe lắc lư nhiều nên tài công cho nổ máy và cho chân vịt hoạt động với tốc độ tối thiểu để tạm giữ thăng bằng chiếc ghe. Sáng hôm sau gió yên sóng lặn, tài công lặn xuống biển để gắn lại thì hởi ơi bánh lái tuột dây xích biến mất tiêu. Lỗi này là do tài công sơ suất không kéo bánh lái lên trên boong tàu cứ thả bánh lái dưới nước vì nghĩ là dây xích sắt không thể đứt được, nhưng ở đây lại là một trường hợp hi hữu, dây xích bị đứt đi bởi chân vịt quay quá mạnh làm xoáy bánh lái đang thả tự do dưới nước! Buồn thay, mọi việc trên đời đều có thể xảy ra.

Ghe bị gió tấp về hướng đất liền, xa xa phía chân trời, dải đất của miền duyên hải nam phần ẩn hiện qua làn sương sớm. Mọi người đều có ý chờ đợi ghe tấp gần bờ hơn nữa, khoảng chừng có thể bơi vào được thì sẽ nhảy xuống nước để trốn đi. Phúc Hậu nói với mình là nên cố gắng trốn đi, đừng để bị bắt. Một mình Phúc Hậu sẽ xoay xở với 2 con nhỏ.

Mình đang đứng trước một quyết định không có dễ dàng, ở lại thì đi tù cả gia đình, bỏ vợ với 2 con nhỏ thì không đành. Đang đắn đo suy nghĩ thì nhiều tiếng súng nổ dòn, tiếng đạn bay vèo vèo tứ phía. Thế là xong, muốn trốn cũng không được, mình ngồi xuống bên Phúc Hậu đợi công an biên phòng đến bắt. Chung quanh, những người đi chung chuyến bắt đầu vất bỏ vàng, nhất là những con cá bằng vàng 18K vung vải đầy cả sàn ghe, trên chuyến này có rất nhiều chủ tiệm vàng ở chợ Bà Chiểu vì vậy mà họ đem theo vàng, kim cương và dollar rất nhiều. Vài phút sau, tiếng động cơ của nhiều ghe máy chạy chung quanh ghe của tụi mình, tiếng la hét lẫn lộn với tiếng súng rồi tiếng chân bước trên boong tàu. Công an biên phòng ra lịnh cho mọi người ngồi yên trong khoang tàu rồi kéo ghe vượt biên vào bờ.

Không biết bao lâu thì ghe cập bến, tất cả thuyền nhân đều được đưa vào sân của một đồn công an biên phòng, có thể là công an biên phòng quận Thạnh Phú, thuộc tỉnh Bến Tre, mình không biết rỏ lắm. Đàn bà trẻ em xếp hàng một bên còn đàn ông, thanh niên thì ở một góc sân xa hơn.

Nữ công an bắt đầu kiểm soát đàn bà và trẻ em trong 1 căn phòng thuộc dẫy nhà ngang của doanh trại. Phòng kế bên thì để khám xét đàn ông, con trai. Trong lúc chờ đợi, bên phía đàn ông có các anh xin đi làm vệ sinh để vất bỏ phần vàng còn lại xuống hồ cá tra.

Xong công việc khám xét thì trời đã về chiều, mỗi người được nhận lại áo quần của mình. Tất cả được đưa lên ghe của công an biên phòng rồi chở về Bến tre, vì nơi ghe tấp vào thuộc địa phận của tỉnh Bến tre. Ghe chạy trên những con kinh thẳng tắp và đơn độc, không thấy ghe tàu qua lại chỉ thấy những cây bần cây đước lùi lại hai bên bờ. Màu trời chiều phai nắng, cộng với tiếng động ì ạch của máy tàu trong sự yên lặng nặng nề của đám người kém may mắn, lại càng tăng nổi lo âu và sự phiền muộn.

Ánh nắng chiều vừa tắt thì ghe vừa cặp bến sông, 2 chiếc xe vận tải GMC của quân đội miền nam thời trước chờ sẵn trên bến mang tụi mình về cơ quan chấp pháp để tạm giam và điều tra. Cơ quan này là cơ sở cũ của trung tâm nhập ngũ thuộc vùng 4 chiến thuật ngày xưa mà người ta thường gọi là trung tâm 4.

Trong lúc chờ đợi công an phân chia nơi tạm giam, mình và Phúc Hậu nói với những người quen đi cùng chuyến đừng khai nghề nghiệp của vợ chồng mình. Như đã định trước mình và Phúc Hậu sẽ khai mình thì làm thợ ống nước, Hậu là thợ may. Tổ chức vượt biên này cho gia đình mình đi qua nước ngoài rồi họ sẽ lấy tiền nơi chú của mình ở nước ngoài. Lời khai càng đơn giản và hợp lý, tương ứng với những điều kiện khả tín của thời đó sẽ làm cho người lấy khẩu cung dễ chấp nhận, người khai cũng ít bị rắc rối và bớt phạm vào những sai lầm.

Đàn bà và trẻ em được thẩm vấn và lục soát rồi đưa vào phòng giam chung của đàn bà và trẻ em trước.

Bên phía đàn ông thì phải đợi lâu hơn mới được gọi vào thẩm vấn và khám xét sau. Đến phiên mình xong thì trời đã khuya, mình được dẫn vào phòng giam chung với 2 tù nhân đã bị giam từ nhiều tháng trước. Một người tên là Ích và người kia tên là Phú. Hai người này thấy mình vô thì cho mình biết chút ít về phòng giam này liền. Phòng rộng khoảng 1 thước 8 và dài khoảng 2 thước. Phòng đóng lại bằng 1 cửa sắt có chừa một vuông cửa sổ chừng 30 phân chiều ngang và 20 phân chiều cao luôn luôn khép kín bằng 1 tấm sắt, tấm chắn này chỉ được mở ra bởi người tù trưởng khu khi họ cho cơm hoặc kêu đi "làm việc" tức là đi thẩm vấn. Sát tường là chỗ để nước uống, nước để vệ sinh và tắm. Thêm vào đó là những chai nhựa chứa nước tiểu trong ngày của mỗi tù nhân vì chỉ được đổ 1 lần vào buổi sáng khi được ra ngoài làm vệ sinh.

Sau khi nói sơ qua vài việc để sống chung trong phòng, Ích nói với Phú lấy một ít bánh tráng khô của Phú, bỏ trong một thau nhỏ bằng nhựa, trộn vào một ít nước cho mềm đi rồi cho mình ăn. Họ nghĩ là mình đã đói lắm rồi vì từ hôm qua đến bây giờ mình có ăn gì đâu. Thật lòng thì mình không thấy đói chỉ lo âu và mệt mỏi mà thôi. Mình ráng nuốt cho hết mấy miếng bánh tráng nhúng nước để không phụ lòng tốt của 2 anh bạn tù này.

Tù nhân đã được phân chia trong các phòng tạm giam, sự yên tĩnh của đêm khuya đã trở lại. Hai anh bạn tù chung phòng treo mùng để ngủ, còn mình làm gì có mà treo, mệt quá mình ngủ say một giấc và chỉ thức dậy khi hai người tù chung phòng chuẩn bị ra cầu vệ sinh buổi sáng.

Trên đường ra nhà cầu, được làm trên 1 hồ cá tra khá rộng, thoáng thấy Hiếu đi cùng chuyến tàu, anh chàng này vào dự bị khoa học cùng năm với mình, đang đi vào nhà bếp. Hiếu liếc mắt nhìn mình với nụ cười thoáng trên môi, kín đáo chào mình.

À ra ... thì Hiếu đã nhận là bác sĩ và được biệt đãi là không vào phòng biệt giam như mình, nhưng khả năng ra tù trước 3 năm thì khó lắm, nghe nói như vậy, nhất là ở Bến Tre. Hiếu được tương đối thoải mái hơn vì ở trong nhà bếp với các người tù trưởng khu. Đó là sự lựa chọn của Hiếu.

11 giờ trưa hôm đó lại có thêm một chiếc tàu vượt biên khác bị bắt. Phòng giam tụi mình có thêm 2 tù vượt biên mới, tổng cộng là 5 trong phòng giam. Mọi người phải ngồi dựa lưng vào tường và tránh di động làm cho căn phòng ngột ngạt hơn.

Người tù khoảng trên dưới 30 tưổi tên là Sang ở Sài Gòn, nói nhiều "hoa hoè hoa sói". Cậu nhỏ Tùng khoảng 15 tuổi ở Kontum, hiền, ít nói. Hai người này được kêu lên làm việc buổi chiều đó, tàu của họ bị công an biên phòng bắt trong địa phận của tỉnh Bến Tre.

Các phòng giam nhốn nháo la hét để hỏi thăm tin tức người đi chung tàu, đa số là nhờ những tù nhân vào tù ra khám ở đây nhiều lần hỏi tin tức cho, họ là những người "điếc không sợ súng"!

Hoạt động trong ngày ngoài hai bữa cơm với canh nhà tù cho thì làm vệ sinh tắm giặt và nói chuyện để quên bớt ưu phiền cùng nóng nực và chật chội. Được biết trước đây Ích là y tá trong quân đội miền nam cũ, lấy vợ ở Bến Tre và làm trong đội quản lý thị trường tại một chợ quận thuộc tỉnh Bến Tre, người Chợ lớn, mắt trái bị sẹo hơi xếch lên, thấy hơi sợ. Phú làm công nhân viên nhà nước, chất phác. Mình thì luôn luôn giữ lý lịch như đã khai.

Qua ngày thứ tư thì Ích bị kêu đi làm việc. Lúc này mình vẫn không biết gì tin tức của Phúc Hậu và Lucie, Bambi. Ngồi nghe tiếng cửa sắt đóng mở liên tục của các phòng kế bên cho thấy số người bị bắt rất nhiều. Ích trở về phòng giam thì chiều đó Sang bị kêu lên làm việc lại. Khi trở về lại trong phòng thì thấy Sang khóc. Nhân lúc Ích bị đi "làm việc" lại thì Sang cho hay Ích là một "ăng ten" của công an cho nên Sang bị đánh trong lần làm việc vừa rồi. Phần mình thì không bị lên làm việc lại, có thể Ích đã cho những tin tức ăn khớp như lời khai của Phúc Hậu và mình, hú hồn ...

Thăm nuôi lần đầu


Khoảng hơn 1 tuần sau thì mình nhận được đồ thăm nuôi của bà Ngoại các cháu gởi vô. Mình quay quắc nhờ Ích hỏi thăm Hiệp người tù trưởng khu có thể chia bớt một ít cho Phúc Hậu và các cháu không vì sợ bên kia chưa nhận được. Sau này mới biết ở bên kia Phúc Hậu cũng cùng ý tưởng như mình. Thật là ấu trĩ làm gì có chuyện được gởi qua gởi lại trong trại giam !

Mỗi tháng được thăm nuôi một lần, bình thường thì không có chuyện gì nhưng lúc này vì có đến 5 tù nhân nên không có chỗ để nằm ngủ nếu để hết đồ thăm nuôi trên sàn phòng giam. Đồ thăm nuôi phải được treo lên trần nhà, nhưng trại tù lại cấm đem dây vào, tụi mình thắt những dây chuối tìm được trong những gói đồ gởi vào tạo nên những sợi dây để treo đồ. Thật là buồn cười, đêm đầu tiên sau ngày thăm nuôi, mẹ của Phú không có gì thăm con nên đem một ít dừa đã gọt bớt vỏ cho Phú, tối hôm đó dây treo đứt dừa rất xuống làm rách mùng, văng nước tùm lum, cả mấy đứa hốt hoảng thức dậy dọn dẹp suốt đêm.

Công việc hằng ngày không có gì thay đổi lắm ngoài vài lần lục xét phòng và hoán chuyển tù nhân để tránh lập bè lập đảng trong tù.

Thăm nuôi lần 2


Lần thăm nuôi thứ hai lại đến, mình nhận được nhiều đồ thiết thực và nhất là vài hàng chữ của Hậu cho biết 3 mẹ con đều về nhà bình an, lòng mình thật vui mừng.

Thắm thoát mà mình đã ở trong phòng tạm giam hơn 3 tháng rồi. Noel và Tết sắp đến, trời đã bớt nóng nực, nỗi nhớ nhà càng ngày càng tăng, hy vọng Phúc Hậu tìm được một đường dây nào đó để kéo mình ra khỏi tù. Suốt ngày trong phòng tối, không hoạt động lại ăn uống thiếu thốn mình cảm thấy 2 hàm răng lung lay như muốn rụng.

Xuân về Tết đến, hoa mướp vàng chung quanh hồ cá khoe màu trong đám lá xanh tươi, không khí rộn rã của nhà ai bên ngoài hàng rào làm lòng mình buâng khuâng nhớ tiếc. Ôi... biết khi nào được trở lại nhà để hưởng lại những giây phút đầm ấm bên Phúc Hậu và các con.

Hơn bốn tháng trong biệt giam, một hôm mình được Hiệp- trưởng khu - kêu chuẩn bị đồ cá nhân để chuyển đi. Hồi hộp, không biết là được về hay chuyển qua khám lớn, hoặc chỉ đơn giản là chuyển qua phòng khác như những lần trước. Gần trưa thì mình được ra khỏi phòng và được nhận lại số tiền nhỏ của Phúc Hậu gởi cho mình để mua thêm thuốc hút hay kẹo bánh, những thứ mà trại giam mua giùm mỗi tuần khi mình đăng ký.

Đi đến cạnh nhà bếp thì thấy một nhóm tù đứng đó, mình đang loay quay xếp lại đồ đạc trong 2 xách bằng dây cói, mắt thì chói chang với ánh sáng, vì ở trong phòng tối quá lâu ngày, tai thoáng nghe Hiệp nói vọng từ trong nhà bếp ra :

- "Ở đây không có ống nước thôi đi làm mía vậy">

Mình vẫn chưa hiểu câu nói. Cả toán 11 đứa ra sắp hàng trước sân cờ, chừng 5 phút sau thì một chiếc xe vận tải nhỏ chạy vào sân, tụi mình được leo lên xe rời khỏi trại giam. Trên xe có vài người tù biết là xe không chạy về hướng khám lớn. Xe chạy qua vài đường phố xa lạ đối với mình, rồi rẻ hướng theo 1 con sông, chừng 10 phút thì xe dừng lại trong một lò gạch. Tất cả đều xuống xe và được đi bộ thoải mái trong khuôn viên của lò gạch. Một vài tù nhân biết được là tụi mình đợi ghe để được đưa về lò làm đường ở An Hoá, bây giờ mình mới hiểu câu nói của Hiệp trưởng khu. Đi ra đi vô chờ đợi, chợt một người đàn ông đứng tuổi đi "Honda" đến phía mình rồi kêu mình lại và nói :

- Này, anh làm trưởng toán, giữ số tiền ăn này để chia cho anh em, khi ghe đến thì mang những bao gạo xuống ghe để đi về lò đường.

Mình ngạc nhiên không biết vì sao mà ông ta chọn mình làm toán trưởng. Sau này mình mới biết ông này là trung tá công an, trưởng phòng hậu cần của Bến Tre mà mọi người thường gọi là chú Tư.

Chiếc ghe máy của công an hậu cần đưa toán tù về lò đường An Hóa, khoảng 1 giờ rưỡi thì ghe đến nơi. Lò đường là một gian nhà lá dài dọc theo bờ sông, cách một sân bóng chuyền là căn nhà lá nhỏ của 3 cán bộ công an hậu cần, kế đó là chuồng bò, xa hơn 1 chút là nhà lá nhỏ của 1 cán bộ công an hình sự giữ mía của hình sự. Chung quanh lò đường lác đác vài căn nhà của dân.

Toán tù của tụi mình đến thì đã thấy có 3 tù nhân khác đang làm đường, 3 người này ở chung trong nhà của công an hậu cần. Tụi mình được chiếm chuồng bò. Chuồng bò là một mái tranh chống đỡ bởi 6 cột cây, không có vách, thật là đơn giản. Nếu có mưa thì chắc là ướt hết.

Vừa treo xong các xách tay lên cột hoặc kèo nhà thì cán bộ công an giao cho mỗi người một cái cuốc để đào hộc mía, đó là những rãnh dài tùy theo chiều rộng của miếng đất, chiều sâu và chiều ngang của rãnh thì cỡ chừng 50 phân. Trong toán mình thì có 2 cậu trẻ chừng hai mươi mấy tuổi, Xuân và Bằng, cùng chuyến tàu với mình, các người khác không cùng chuyến và đều còn rất trẻ, có 2 người xấp xỉ tuổi mình là Thạnh và Sang.

Một vài người biết cuốc hộc mía trước đó rồi nhưng vừa bước ra khỏi phòng biệt giam nên cuốc không giỏi lắm, mình chưa bao giờ làm nhưng cố gắng cuốc một hộc thì trời đã tối, mọi người được nghỉ để ăn cơm. Ăn xong thì trời tối, mỗi người tìm cách treo mùng rồi ngủ sớm, chuẩn bị cho lao động ngày mai.

Trời vừa sáng thì đã nghe nói một cậu người Hoa tên Minh bỏ trốn trong đêm vừa qua. Mình thật là lo, không biết rồi sẽ ra sao. Khoảng 11 giờ trưa thì tất cả toán được gọi vào căn nhà của cán bộ công an hậu cần gặp mặt chú Tư, trưởng ban hậu cần từ Bến Tre xuống. Cả toán vừa vào hết trong nhà thì chú Tư la mình sao không canh gác mà để nó trốn đi, rồi làm việc hôm qua không được tốt, lao động bết bát ...


Mình trình bày với chú Tư những khó khăn khi vừa mới ra khỏi phòng biệt giam mong được ông thông cảm, ông chấp nhận và dọa sẽ đưa vào khám lớn, không cho làm lao động nữa nếu không cố gắng ở yên và làm viêc tốt.

Về sau này, mình mới nghĩ là Minh, người Hoa trốn đi có lẽ đã sắp đặt trước. Vì một người vừa mới đến nơi này chỉ 1 đêm mà đã trốn đi, nếu không có chuẩn bị trước thì không thể nào đi được. Bằng đường bộ thì phải băng vườn lội mương, nhà nào cũng có chó, đi gần nhà dân thì họ biết ngay và như vậy thì du kích trong làng đã bắt lại rồi. Đường thủy thì ghe đâu mà đi. Thêm vào đó là phản ứng của công an thì không có gì trầm trọng đối với việc trốn tù này, làm cho mình phải nghĩ lại. Chọn đi lao động tại sao là 11 người mà không là 10 người, con số 11 không thể giải thích được. Lúc mới đầu làm mình lo lắng.

Bằng muốn làm nhà bếp mình đồng ý liền, nói là làm bếp nhưng thật sự là chỉ nấu 2 nồi cơm cho 2 buổi, trưa và tối, gạo thì được cấp, còn đồ ăn thì tự túc lấy, thường là có đồ thăm nuôi mỗi tháng.

Xuân là cậu của Bằng và cùng chuyến tàu với mình, hơn nữa hai em này biết một ít về gia đình tụi mình nên rất hạp với nhau. Khi lao động, mình không dùng cương vị tổ trưởng để chèn ép ai cả, mình cũng chia 1 phần lao động như mọi người. Tội nghiệp cho Xuân và Bằng cứ sợ mình không quen lao động nên hay giúp cho mình, ngay cả rửa chén của mình Bằng cũng dành làm không cho mình làm. Có lẽ vì vậy mà một hai người trong toán tù ganh tỵ, muốn cấu kết với 3 người tù cũ để gây khó khăn cho mình hầu mong dành chức trưởng toán tù. Những người tù cũ thì cho là mình xuống lò đường sau thì phải cầu cạnh họ, mình lại nghĩ mỗi toán mỗi công việc khác nhau, mình không giẫm chân lên công việc của họ và ngược lại cũng mong họ đừng xen vào công việc của toán mình. Phần của tù cũ là nấu đường, phần của toán mình là trồng mía, chăm sóc mía và chặt mía. Toán trưởng là do công an chỉ định, mình không dành giựt của ai, tù mà... ! trả cho xong nợ tù rồi thôi, người ta giao công việc thì cố làm cho xong để nghỉ ngơi, không phải bị ai la nói, chỉ mong ngày về với gia đình, càng sớm càng tốt.

Nhờ mảnh giấy nhắn tin qua gia đình của Hiệp, một người tù trong toán ở Bến Tre được gia đình thăm nuôi sớm nhất. Phúc Hậu đem hai con lặn lội xuống thăm mình. Đang làm mía thấy Bằng chạy ra kêu : anh Long ơi có chị và các cháu xuống thăm. Mình mừng qúa chạy về.

Vừa trông thấy mình thì Phúc Hậu òa khóc, mình đang mặc bộ đồ ngủ rách tả tơi để làm việc, da nám đen vì chưa có mũ nón gì hết, trông thật thảm hại. Không có áo quần thay đổi để làm việc vì mới chuyển xuống lò đường. Mình bồng Lucie và Bambi vô chỗ của mình nằm ngủ. Hai con của mình ngơ ngác hỏi :

- Nhà của ba đây à ba ?

Mình gật đầu với các con mà lòng thoáng thấy chua chát, chỉ một vài giây thôi rồi tất cả đều nhường lại cho sự vui mừng vì gặp lại vợ con. Mình được nghỉ lao động chiều đó cho đến sáng mai để ở với gia đình và để Phúc Hậu, Lucie, Bammbi đợi chuyến ghe lên Bến Tre ngày mai. Phúc Hậu đem cho mình những đồ cần dùng, áo quần, nón, thức ăn có thể giữ lâu và thuốc lá. Đặc biệt gói thuốc Capstan rất qúi lúc đó, mình giữ lại nửa gói còn nửa gói đem biếu cán bộ khi mình vào trình diện họ cùng với vợ con.

Phúc Hậu cho mình biết là đã nhờ nhiều người lo cho mình ra nhưng chưa có đường dây nào đáng tin cậy cả. Hai con mình thì trở lại trường mẫu giáo, Phúc Hậu trở lại công việc buôn bán vàng ở chợ Bà Chiểu một mình. Tính nhẫn nại và lòng can đảm của Phúc Hậu khi trở về lo cho con cái một mình làm mình tự tin hơn.

Bằng là con rể của chủ tàu, nhà có nhiều ghe đi sông để buôn bán, hơn nữa Xuân cậu của Bằng trước đây đi buôn heo, thường lái những xuồng máy nhỏ, gọi là "giỏ ", đi nhiều vùng sông nước nên rất sành sỏi đường nước vùng này. Tụi mình bàn với nhau là nhờ Bằng xin cha vợ đem ghe bầu hẹn giữa sông, tối đến 3 đứa sẽ tìm cách bơi ra rồi trốn đi. Lò đường sát bờ sông nếu gia đình Bằng chấp nhận thì trốn đi không khó.

Cán bộ công an hậu cần và hình sự kêu mình qua nhậu chung, lúc đầu thì mình nghỉ là họ muốn dò hỏi về chuyện bất đồng giữa mình và ba người tù cũ. Khi công an đề cập đến chuyện này thì mình trả lời đó chỉ là một chuyện hiểu lầm mà thôi, mọi việc đều đã qua. Công an thấy mình dửng dưng với việc tranh dành làm trưởng toán tù, công việc làm thì mình điều hành công việc khá trôi chảy, mình cũng làm công việc như những toán viên khác cho nên mọi người không có ai phản đối công việc mà mình đã giao cho họ. Chuyện với những người tù cũ qua nhanh.

Thời may là mình có thể nhậu cầm chừng với cán bộ, họ nhậu thì khỏi chê, phiền cho mình là ở miền nam mồi nhậu thường là cá mà mình thì không ăn cá được. Khi mình có lạp xưởng thì mình đem qua thêm để cùng nhậu cho vui, không thì mình đành nhậu rượu với đu đủ hái trong vườn vậy. Nhiều đêm nhậu xong mình chỉ còn đủ tỉnh táo để tìm ra được chuồng bò mà về còn chiếu màn thì Xuân hoặc Bằng đã treo giùm cho mình rồi. Có lẽ nhờ trên chiếu rượu mà cán bộ thông cảm cho toán tù mình hơn, họ giao cho tiêu chuẩn không nhiều, làm sao miễn coi được thì thôi, họ không kiểm soát công việc như trước. Thỉnh thoảng cuối tuần còn đem cả toán đi đánh bóng chuyền với các xã chung quanh. Anh em trong toán thấy vậy nên thích mình đi nhậu với cán bộ và thường trang bị mồi cho mình mang theo mỗi lần có dịp.

Gia đình Bằng và Xuân lên thăm, Bằng có nói ý định trốn cho gia đình thì tuần sau đó cha vợ của Bằng lên thăm. Ông ta cho biết là đang tìm cách đem Bằng ra vì họ có tiền nhiều, trốn ra thì Bằng sẽ khó ở nhà với vợ con được, Bằng có một cháu nhỏ khoảng hơn một tuổi. Chương trình trốn tù tụi mình không còn nghĩ tới nữa mà chỉ nghĩ đến những đường dây do gia đình cố gắng tìm mà thôi.

Mỗi chiều sau giờ lao động và sau buổi cơm chiều, mình thường ngồi nghe Hiệp đánh đàn cho Xuân hay một cậu người Hoa, mà mình quên tên, hát.

Khoảng hơn 3 tháng lao động thì mùa mía sắp hết. Không có dấu hiệu gì cho thấy gia đình mình hoặc bên Xuân và Bằng tìm được đường dây có thể tin cậy được. Trong tàu của mình chỉ có một bác người Hoa ở trong Chợ Lớn, là được thả ra sáng hôm sau ngày bị bắt, trường hợp này khó mà hiểu được. Ngay cả cháu của ông ta là cô Quân đi trong nhóm của tụi mình không được về cùng 1 lần với Phúc Hậu. Nếu nói do tiền mà ra thì không hẳn vì chuyến tàu của mình có rất nhiều người giàu lắm, trường hợp này có lẽ là người đỡ đầu của ông ta giữ chức vị rất quan trọng.

Trời đã bắt đầu có những cơn mưa nhỏ buổi chiều, báo hiệu cho mùa mưa sắp tới. Lò đường đã hết mía để nấu. Toán tù của mình được chuyển qua ngủ trong nhà máy đường để tránh mưa đêm. Công việc thì nhẹ nhàng hơn trước, chỉ còn làm cỏ mía mà thôi. Không biết nhóm tù có được về Thạnh Phú làm ruộng không? Hay bị đưa về khám lớn Bến Tre, đó là điều mà không ai muốn cả vì lao động tuy cực nhọc nhưng ít bị tù túng và gia đình thăm nuôi dễ dàng hơn.

Cả toán tù của mình đang ở trong tình trạng làm cầm chừng, đợi thuyên chuyển đến một nơi mới mà chắc chắn là công an họ đã định rồi.

Chiều về nơi miền quê êm ả, ngồi bên bến sông, trông xa xa những đám lục bình trôi bập bềnh theo dòng nước xoáy, thấy như dòng đời của mình trôi nổi xoay theo. Hơn 30 tuổi đầu mà cuộc sống vẫn chưa yên, tương lai chưa thấy mở cửa, cái may vẫn chưa đến với gia đình mình. Căn nhà tranh bên kia lò đường văng vẳng tiếng những em bé cười đùa làm mình nhớ quá những ngày sum họp với vợ con. Hình ảnh hai con cười đùa quanh quẩn bên mình hiển hiện, mình ngồi thẩn thờ mơ ước ngày về, sợ rằng còn quá xa !

Như những lần thăm nuôi trước, Phúc Hậu gói ghém cho mình những thứ cần dùng và thêm một tin rất quan trọng là chú Tâm, bạn của mình đã tìm được một người bạn quê ở An Hóa, người này có thể thuê người chèo một chiếc xuồng nhỏ để chở mình trốn đi.

Bàn chuyện trốn trại...


Sau khi bàn tính với Phúc Hậu mình sẽ trốn vào chủ nhật tuần tới, trước đó Phúc Hậu sẽ về thăm nuôi và cho biết thêm chi tiết. Phải trốn gấp vì nghe đâu là toán tù của mình sắp sửa bị chuyển đi.

Phúc Hậu về như đã dự định, ở đây không có qui định về thăm nuôi, nhưng hai lần thăm nuôi cách nhau 1 tuần gây sự chú ý của công an. Thời may là Phẩm, một trong 2 công an của lò đường đi phép cuối tuần. Mình bàn với Phúc Hậu là ghe sẽ đón mình khoảng 1 đến 2 giờ trưa, là lúc mà thủy triều đang xuống như vậy mình có thể bơi xuôi dòng theo ghe cho đến nơi khuất tầm mắt của các người trong lò đường mới lên ghe được. Lên được chợ An Hóa thì Phúc Hậu đã sắp đặt xe gắn máy và có người chở mình lên Sài Gòn. Người chèo ghe sẽ mặc cái áo vàng của mình thường mặt ở nhà, vừa dễ thấy mà vừa là dấu hiệu để nhận diện.

Hôm sau Phúc Hậu đi chuyến ghe sớm để về chợ An Hóa, người công an còn lại ra lò đường có ý canh chừng tụi mình, thấy Phúc Hậu đi rồi anh ta mới vào lại trong nhà.

Trưa hôm đó, sau khi ăn cơm xong, Xuân và Bằng đang đánh cờ cá ngựa, mình dành phần rửa chén nói là để các em tiếp tục chơi. Lúc đó người công an còn lại rủ 3 người tù làm trong lò đường lấy ghe của lò đường, chèo sang bên kia sông chơi. Những người tù còn lại thì ngủ trưa.

Vừa rửa chén xong thì thoáng thấy một chiếc xuồng nhỏ với người chèo xuồng mặc áo vàng của mình bên kia sông. Nhánh sông này thuộc sông Tiền Giang nên khá rộng, bên này nhìn sang bên kia thì không rõ lắm.

Chiếc ghe chuyển hướng về lò đường thì Thạnh người tù trong toán mình đi xuống tắm, mình lại phải đem chén đũa lên. Không biết là mình qúa nóng ruột vì chờ đợi hay sao mà thấy Thạnh tắm lâu qúa. Ghe đã sát bến của lò đường mà mình chưa xuống được, cậu chèo ghe tấp chiếc ghe vào sau bụi cây nơi con lạch nhỏ, lạch này được làm cho chiếc ghe của công an lò đường đi vào.

Thấy Thạnh đi lên, mừng qúa, mình làm bộ đi xuống bến để tắm. Nước xuống rất thấp, trên lò đường nhìn xuống thì không thấy mình được, mình ra dấu cho cậu chèo ghe. Cậu này hiểu ý cho quay ghe ngược lại hướng chợ An Hóa, rồi chèo ghe theo dòng nước, qua ngay sát trước mặt mình. Mình gật đầu chào và cậu chèo ghe gật đầu đáp lại. Nhìn trên sông thấy vắng bóng thuyền bè qua lại. Thoáng giây suy nghĩ, mình vội lấy quần thun và áo lót nhận chìm xuống bùn, để sau đó công an không biết mình đi bằng đường sông hay đường bộ. Mình thả trôi theo dòng nước 2 chiếc dép rồi bơi theo làm như mình lỡ tay mất dép rồi bơi theo. Cứ bơi cặp sát bờ theo 2 chiếc dép, như vậy những người đi trên con đường mòn theo bờ sông và vài nhà láng giềng với lò đường sẽ không thấy mình.

Chiếc ghe nhỏ chậm chạp theo mình, bơi cách xa lò đường khoảng 1 cây số mình chuyển qua dọc sườn ghe bên kia sườn đối diện phiá bờ có lò đường, thân ghe che cho đầu của mình lộ trên mặt nước, phía bờ bên kia sông thì khá xa và chỉ có những vườn mía hay vườn cây ăn trái mà thôi. Chiếc ghe tách dần bờ sông, mình bám một tay bên hông ghe, chiếc ghe được chèo nhanh theo dòng nước kéo mình đi khoảng thêm 1 cây số nữa, ra giữa dòng sông thì cậu chèo ghe nói mình leo lên ghe. Trên ghe Phúc Hậu đã để áo quần cho mình mặc. Hai đứa không nói với nhau lời nào vì qúa căng thẳng. Chèo khoảng chừng 3 cây số nữa thì đến chợ An Hóa. Lên bến mình lầm lũi đi theo cậu chèo ghe, dùng nón che râu lại để tránh sự chú ý của người qua lại, râu tóc mình khá dài, vì cứ 2 tháng trại tù mới phái thợ xuống hớt tóc và cạo râu. Quanh co một hồi trong thôn xóm thì đến nhà người quen của chú Tâm, mình cạo râu thật nhanh trong một nhà tắm sau nhà, Phúc Hậu đưa cho mình một ít tiền để tiêu khi đi đường. Chú Tâm chở mình đi ngay bằng xe Suzuki của tụi mình mà Phúc Hậu đã đem xuống đó trước. Sau xe lại có một trái mít của chủ nhà cho, làm như hai đứa về quê, bây gìờ trở lại Sài Gòn. Phúc Hậu thì còn ở lại để thanh toán tiền bạc với người chèo ghe trước khi trở về.

Từ chợ An Hóa lên phà "bac" để đi từ Bến Tre qua Mỹ Tho, mình ngồi sau và cố ý dấu mặt sau lưng chú Tâm, tránh sự chú ý càng nhiều càng tốt, trên đường đi mình không chú ý hai bên đường lắm.

Đến "bac" thì họ đang nghỉ trưa, mình và chú Tâm vội vào quán, để tránh những người có thể biết mình như công an hay thân nhân của tù nhân trong toán mình. Thật là nguy, đây là điểm mà hầu như mọi người đều phải qua khi lên Mỹ Tho, Long An, Sài Gòn. Mình nói với chú Tâm, nếu có chuyện gì xảy ra thì chú cứ thoát đi, mạnh ai nấy lo, đừng dính chùm với nhau. Tụi mình kêu 2 tô hủ tiếu Mỹ Tho, mình ngồi xây mặt vô tường trong một góc quán, chú Tâm nhìn ra ngoài để quan sát. Mình ngồi nhìn tô hủ tiếu, nuốt không vô chỉ ngồi trông cho "bac" chạy để qua Mỹ Tho. Thấy người ta bắt đầu xuống, để chú Tâm thanh toán tiền hủ tiếu, mình theo đám đông đi lần xuống "bac". Qua được bờ bên Mỹ Tho, mình đi bộ để rời khỏi bến càng xa càng tốt. Chú Tâm bắt kịp mình sau một đoạn đường đi bộ. Quá căng thẳng chú Tâm định ghé nhà một người quen của chú ở Mỹ Tho để nghỉ một lúc. Quay quanh một hồi mà không tìm ra nhà nên quyết định chạy thẳng lên Sài Gòn. Vượt qua trạm kiểm soát ở ngã ba Trung Lương thì thấy đã khỏe trong bụng nhiều rồi nhưng tụi mình không dám nghỉ. Đến Long An cả hai đứa mới yên tâm để tìm một quán nước ngồi nghỉ, ly cà phê và vài điếu thuốc làm cho hai đứa bớt căng thẳng đi nhiều. Với lần trốn chạy này, gia đình mình có một món nợ ân tình với Chú Tâm và luôn cả gia đình, bạn bè của chú, ơn này khó lòng mà đền đáp lại hết được.

Phần của Phúc Hậu cũng chẳng kém phần gian nan, lo sợ. Sau khi thanh toán xong với cậu chèo đò như đã hứa trước. Ra bến xe "lam" để đi ra "bac" thì xe hết chạy vì trời đã chiều, đoạn đường này không ngắn mà thời đó phương tiện di chuyển công cộng rất là hiếm hoi. Thời may Phúc Hậu gặp một cô cũng đang tìm xe đi ra "bac", cô ta có xe đạp, Phúc Hậu xin đạp xe chở cô ta ra bến "bac". Đường quê gập ghềnh, đoạn đường khá xa, lại đèo thêm một người, trong tâm trạng như của tụi mình lúc đó thì phải nói là Phúc Hậu đã làm hết sức của mình rồi. Chợ An Hóa không xa lò đường nếu Phúc Hậu không đi khỏi được nơi này thì thế nào cũng bị công an lò đường bắt gặp. Chiều hôm đó hai vợ chồng mình và chú Tâm ăn mừng sự thành công trong Chợ Lớn.


Vì sợ công an đến nhà bắt nên mình ở nhà này vài ngày rồi đổi nhà khác vài hôm. Thời may tụi mình có nhiều bạn qúa tốt cho tạm dung. Chiều chiều khi Phúc Hậu đón các con tan trường về thì đến 1 chỗ hẹn trước để cho mình thăm các con trong chốc lát. Một thời gian tình hình bắt đầu yên ổn, mình trở về nhà thì người tổ chức vượt biên lại đến rủ tham dự vào 1 cuộc phiêu lưu mới và cũng là cuộc phiêu lưu cuối cùng.