Chơi Hụi

Trần công Hách

Việt-Nam ta ngày xưa từ Bắc tới Nam đều có màn "chơi hụi" hay nói nôm na ra là mượn tiền chung của nhau mà không phải qua nhà băng. Chơi hụi dựa vào lòng tin cậy lẫn nhau ở những người thân quen. Một người đứng đầu gọi là "nhà cái" hay "chủ hụi" muốn tổ chức một "bát hụi" phải đi mời các "nhà con" để tham dự. Vì vậy "nhà cái"phải có uy tín để những "nhà con" tin tưởng. Tất cả chỉ bằng lời nói chứ không có một giấy tờ bảo đảm nào khác.

Ví dụ: Ông A là người cái muốn mở một bát hụi $10,000.00 USD. Ông phải đi kiếm được 10 "nhà con" để đóng cho ông A $1,000.00 lúc đầu tiên. Đến tháng thứ hai ông phải mời các nhà con đến nhà ông để bỏ phiếu xem ai được lãnh tiền lần thứ nhì. Thủ tục này gọi là "hốt hụi. khui hụi" hay "mở ống."

Trong cuộc khui hụi thì ai bỏ số tiền ít nhất sẽ được hốt hụi. Giả dụ như bà B cần tiền nên bỏ phiếu số tiền là $990.00. Nếu không có ai bỏ phiều dưới số tiền đó thì bà B sẽ lãnh được $1000.00 của nhà cái, và 9 x $990.00 = $8,910.00, cộng tất cả là $9,910.00 Vì vậy bà B lỗ mất $90.00 tiền lời.

Đến tháng thứ ba ông C cần tiền nên bỏ phiếu hụi là $980.00. Nếu không có ai bỏ phiếu dưới $980.00 thì ông C sẽ lãnh được $2000.00 của ông A và bà B và 8 x $980= $$7,840.00 cộng tất cả là $9840.00, như vậy ông bị lỗ mất $160.00 tiền lời.

Và cứ tiếp tục như vậy đến tháng sau cùng thì ông Z lãnh được trọn $10,000.00

Giật Hụi


Nếu mọi sự suông sẻ xẩy ra thì người đầu và người cuối đều lãnh được $10,000.00. Người cái không lời cũng không lỗ vì vay của người ta $10,000 thì trả đủ 10 tháng mỗi tháng $1,000.00. Ai hốt chót sẽ được lãnh đủ $10,000 nhưng mỗi tháng trừ tháng đầu đóng cho nhà cái $1,000.00 , sẽ đóng ít hơn là $1,000 tuỳ theo người bỏ phiếu.

Nếu không suông sẻ thì người hốt hụi rồi chạy làng, không thèm đóng tiền nữa. Trường hợp này họi là giật hụi. Ở Việt-Nam thì một là dùng luật giang hồ thanh toán nhau hoặc lấy đồ đạc để siết nợ hay là ngậm đắng nuốt cay để chịu trận mà thôi.

Tại Hoa Kỳ thì sao?


"SENTENCING COMING WHERE CULTURES CLASH" by Perry Swanson/The Gazette May 20,2008. Mới đây tại tiểu bang Colorado, tòa mới xử một vụ giật hụi giữa Cộng đồng người Đại Hàn. Người Đại Hàn gọi "chơi hụi" là "kye" (đọc là KAY) có 21 người trong 1 bát hụi đóng $1, 000 1 tháng. Ông Kwi Choi Yi, chủ tiệm giặt, vừa bị toà án kết tội "lường gạt", dù rằng ông đã mướn luật sư biện hộ. Tuy nhiên vào tháng giêng năm 2004, công tố viện dựa trên lời tố cáo của 17 "nhà con" nói là ông Coi Yi, chủ hụi, cố ý mượn tiền rồi ăn quỵt. Ông Will Cook, luật sư của bị cáo, nói là: " Đây là sự va chạm giữa hai nền văn hoá Đông và Tây vì không có một luật thành văn về việc vay mượn tiền/"chơi hụi" gì cả, chỉ là "uy tín cá nhân và danh dự của những thành viên chơi hụi mà thôi."

Công tố viện quả quyết là: "Ông Yi lợi dụng làm chủ 2 bát hụi, kiếm được $440,000 Mỹ Kim và không chịu trả lại cho những người đã đóng góp cho ông ta." . Bà Linda Dix, một điều tra viên nói rằng ông Yi, mở hụi mới đã lấy tiền trả cho con nợ của hụi cũ và cứ như thế, muợn đầu heo nấu cháo. Năm 2003, ông Yi đã khai phá sản và liệt kê những người chơi hụi với ông là chủ nợ. Năm ngoái ngày 9 tháng 7/2007, ông ta đã nhận tội lường gạt theo lời khuyên của cựu luật sư của ông. Nay ông xin rút lại lời nhận tội cũ, nhưng quan toà không cho. Ngày 27-5-2008 này thì sẽ ra toà nhận án phạt, có thể sẽ bị tù từ 6 tháng tù trở lên. Ngoài án phạt tù và tiền, ông Yi còn có thể bị trục xuất vì ông chỉ là thuờng trú nhân chứ chưa là công dân Mỹ.

Ông Yi, năm nay 51 tuổi, đến định cư cùng với gia đình tại Colorado từ năm 1979. Yi đã làm việc liên tục tại hãng may, đi rửa chén tại các nhà hàng và dọn dẹpvệ sinh tại các phòng óc ban đêm. Năm 1980, ông ta lập gia đình và mở một tiệm giặt ủi. Đầu thập niên 90, Yi thành công lớn trong thương trường và được mọi người trong Cộng Đồng người Đại Hàn kính nể

Năm 1996, đồng hương Đại Hàn đề nghị ông đứa ra làm chủ hụi. Nhà "con" Susie Kyung báo cáo là bà đã trao cho ông Yi $10,607 từ tháng 8/2002 đến tháng 9/2003. Ông Yi trả cho bà Susie Kyung một ngân phiếu $10,800 nhưng ra nhà băng thì được biết là "check bị bounced" không có tiền bảo chứng. Mấy con hụi khác cũng khai như vậy. Ông Yi thì khai là mấy con hụi hốt hụi xong rồi chạy làng, nên ông ta cũng phải làm như vậy. Những con hụi khai trước toà là ông Yi là chủ hụi, thì ông phải hoàn toàn chịu trách nhiệm và phải tìm đủ mọi cách đả trả tiền cho họ.

Ông Jung Hee Won, chủ bút Tờ Korea Times tại Los Angeles nói là "KAY" bắt đầu từ cả trăm năm trước tại Đại Hàn, khi các nhà nông mượn tiền của bạn bè, bà con lối xóm để mua nông cụ, xong đó khi mùa màng xong thì họ thanh toán nợ nần. Chơi hụi rất phổ biến tại Đại Hàn và mang sang cả Hoa Kỳ. Mới đầu thì là cố ý giúp đỡ bạn bè, lại được tí tiền lời nho nhỏ cho vui, nhưng sau có những bát hụi lớn, gây lòng tham của nhiều người, đã gây ra vấn nạn trầm trọng.

Thông thường thì người chơi hụi đã được chọn lựa kỹ càng, phải giữ uy tín và thể diện danh tự của mình, nhưng khi nền kinh tế chung bị khủng hoảng thì nhiều khi họ muốn trả tiền cũng không có tiền mà trả.

Ông Yi khai là ông đã cạn tiền và chỉ cố ý giữ lại hai bát hụi sau khi một số con hụi chạy làng. Nhiều con hụi tố cáo là ông Yi là một tay cờ bạc, lấy tiền của họ nướng tại các sòng bài ở Las Vegas, Black Hawk và Cripple Creek(Colorado). Nhân viên điều tra xác nhận là ông đã rút tiền ở các sòng bài ấy thật . Ông J. Ronald Voss, luật sư cũ của Ông Yi trong vụ khai phá sản nói trước toà là "Tôi thán phục cộng đồng người Đại hàn về cách làm việc của họ thật, nhưng cách làn ăn thuơng mại của họ thì rất đáng ngờ vực."

Góp ý


Tại Colorado nhóm người Việt-Nam cũng dính dáng vào một vài vụ giật hụi, nhưng họ đã cùng nhau đến nhà cái dọa nạt và điều đình để được giải quyết thoả mãn, nên không nổ lớn và mang nhau ra toà như vụ "giật hụi" của người Đại Hàn này. Đây là một bài học cho cộng đồng người Á Châu tại Hoa Kỳ. Tuy rằng chơi hụi không có giấy tờ bảo đảm hợp pháp nhưng vẫn bị ràng buộc và bị truy tố như thường. Ngoài ra người giật hụi cũng còn nguy cơ bị các nhà con dùng luật giang hồ để xử trí. Khi mình dùng luật giang hồ bất thành văn để chạy làng thì người khác cũng có thể dùng luật rừng để thanh toán mình. Riêng những đồng hương nào chưa trở thành Công dân Mỹ thì nên coi chừng vì nếu bị kết án thì có thể bị trục xuất về VN, vì hiện nay hai nước VN và Hoa Kỳ đã ký kết giao kèo luật lệ trục xuất rồi.